Blog

Kritiek

Ben Taffijn, Nieuwe Noten, June 5, 2019
Monday, June 10, 2019 Press

De Engelse componist, uitvoerder en geluidsartiest Alistair MacDonald is met zijn laatste album Cabinets de curiosité, de tweede die hier aan bod komt in het kader van uitgaves van het Canadese empreintes DIGITALes. MacDonald heeft reeds een lange carrière achter de rug. Hij maakt installaties, componeert voor dansvoorstellingen, is actief in de rol van improvisator binnen de elektro-akoestische muziek en schrijft vrij werk voor diverse gezelschappen.

Zoals David Berezan zich voor Cycle nautique liet inspireren door de maritieme wereld, zo liet MacDonald zich voor dit album inspireren door de collecties die de natuurhistorici aanlegden. Iets dat reeds begon in de zestiende eeuw. Wunderkammer werden deze ook wel genoemd, of ‘Cabinets de curiosité’. Een prachtig voorbeeld daarvan haalt MacDonald zelf aan: de collectie die de eigenlijke vader van de evolutietheorie, Alfred Russel Wallace van zijn reizen mee terug nam en waarover hij schrijft in ‘The Malay Peninsula’ uit 1869. Trouw blijvend aan zijn stiel was voor MacDonald de radio een cabinet de curiosité: “with its ‘magic-eye’ tuning indicator and its exotic world of sounds veiled in hiss and crackle. Language, music and noise combined as I spun the dial.” En dus combineerde MacDonald voor dit album geluiden die hij in de loop van de jaren heeft verzameld, tot een intrigerend geheel. In The Tincture of Physical Things gaat het daarbij om “an alchemist’s toolkit: the ‘base materials’ of earth, water, fire and air”. Geluiden dus die we allemaal kennen, maar die door MacDonald op originele wijze tot een nieuw geheel aaneen worden gesmeed. Bijzonder daarbij is dat het geheel zeer contrastrijke muziek oplevert. Klinkt het geheel het ene moment nog fluisterzacht, het volgende moment stormt het door de luidsprekers.

De kunstwerken van glas van kunstenares Carrie Fertig vormen de basis voor Scintilla, waarin we de subtiele klankwereld van hoge tonen kunnen bewonderen in alle denkbare nuances, zwevend boven een lange drone. De klap waar Final Times mee aanvangt, direct na dit subtiele Scintilla doet ons even opveren. Daarna horen we stemmen. We zijn in Glasgow, MacDonald’s woonplaats. Stemmen, voorbij rijdende auto’s, vrachtwagens en het gestage geluid van wielen van de metro over de rails, een politiefluitje, een stel giechelende meiden en de krantenverkoper die we de titel van het stuk horen schreeuwen. Alledaagse geluiden die op zichzelf niets muzikaals in zich hebben, maar hier, op deze wijze gerangschikt, iets boeiends krijgen.

In Psychedelian Streams brengt MacDonald een homage aan Della Derbyshire, een Engelse pionier in de elektro-akoestische muziek van de jaren ’60 en ’70, die MacDonald leerde kennen via de hierboven genoemde radio. Haar muziek vormt de basis voor een uitdagend en zeer spannend collage. En zoals wij foto’s maken tijdens de vakantie, zo maakt MacDonald geluidsopnames, bijvoorbeeld tijdens een reis door Zuid Polen, verwerkt in Bound for Glory (Postcard from Poland). Een intiem portret: we horen Poolse stemmen, afgewisseld met een nostalgisch klinkend melodietje op de radio, gevolgd door het geluid van een over de rails denderende trein, de intimiteit verstorend. We horen het fluitsignaal, gezangen in een kerk, omgeroepen treinberichten en weer die wielen over de rails. Kortom een geluidsalbum van een weekje vakantie.

Met Equivalence zijn we weer in de wereld van de beeldende kunst en wel heel specifiek die van Carl Andrés sculptuur Equivalent VIII, bestaande uit nauwkeurig gerangschikte bakstenen. Het bood inspiratie voor het meest abstracte en meest coherente stuk van dit album. Want hoe verklank je zo’n kunstwerk? MacDonald koos voor het geluid van het schuiven met een steen, het schrapen, verschuiven, vergruizen, en dat eindeloos, steeds sterker en krachtiger. Heel bijzonder allemaal. Tot slot horen we Wunderkammer waarin MacDonald aanhaakt bij die collectie van Wallace waarover ik hier boven reeds sprak. MacDonald: “One hundred an fifty years later, I visited some of the vibrant, sonorous jungle Wallace had explored and made my own collection of sounds. I imagine the insects, and the fish, “all well preserved in… hundreds of glass jars.” neatly arranged in ‘cabinets of curiosities”.

For MacDonald, staying true to his style was a cabinet de curiosité: “with its ’magic-eye’ tuning indicator and its exotic world of sounds auctioned in hiss and crackle. Language, music and noise combined as I spun the dial.” And so for this album MacDonald combined sounds that he has collected over the years, into an intriguing whole.

Kritiek

Ben Taffijn, Nieuwe Noten, June 6, 2019
Monday, June 10, 2019 Press

Na albums van David Berezan en Alistair MacDonald, is nu Ténébrisme van Adam Stanović aan de beurt, dat eveneens verscheen bij empreintes DIGITALes. Stanović is altijd gefascineerd geweest door elektronische muziek. Zijn carrière begon dan ook met het experimenteren met bandrecorders en mini-discs. Een stap die hem uiteindelijk bracht tot een studie aan het Leeds College of Music en aansluitend aan de University of Leeds. Hij deed vervolgens zijn PhD in Londen en is tegenwoordig, naast componist, Senior Lecturer aan de University of Sheffield.

In tegenstelling tot de albums van Berezan en MacDonald, heeft Ténébrisme geen centraal thema dat de stukken bij elkaar houdt. Of het zou de fascinatie moeten zijn voor het proces van componeren, want dat komt in alle zes de stukken, die allen ontstonden in de jaren 2015 tot 2017, wel degelijk aan de orde. Zo kwam Crl c stand door een vraag van mede componist Ben Gaunt, om een re-mix te maken van zijn ’16th Century Horror’ een stuk voor fluit, hobo en piano. Naar eigen zeggen ging Stanović in eerste instantie zeer bescheiden met dit muzikale materiaal aan de slag, met de intentie dicht bij het origineel te blijven. Dat lukte niet echt en hij besluit zijn verhaal dan ook met de mooie opmerking: “A few brief hints of the instrumental origins lurk throughout, but ultimately there is little that connects Crtl c with Gaunt’s work. As is often the case, things apparently “copied” are all-too-often unique.” Het maakt het stuk niet minder geslaagd — al ken ik het origineel niet — en Stanović weet hier te overtuigen met duistere, dreigende, maar tegelijkertijd ook sfeervolle klanken.

Ook in Metallurgic houdt Stanović zich nadrukkelijk bezig met het proces van componeren binnen de elektro-akoestische muziek, of nauwkeuriger geformuleerd: hoe rangschik je de samples op een goede manier tot een muziekstuk, zonder daarbij in clichés te vervallen? De oplossing die hij koos is bijzonder: het geluid opnemen van een grote hoeveelheid metalen objecten, daarmee aan de slag gaan zonder zich te bekommeren om eventuele clichés, maar deze juist te parodiëren. “And I completed the piece having developed a genuine and long-lasting respect for the very trope that I had set out to parody.” En ja, dit klopt helemaal. Dit stuk heeft zeker iets voorspelbaars, maar dat laat onverlet dat de componist ook hier weet te overtuigen. in Inam van een jaar later, neemt Stanović het beginfragment van Mettalurgic, dat wel wat weg heeft van distorsie op een elektrische gitaar, als basis voor een geheel andere compositie. Overigens weet hij ook hier weer te verrassen met een vrij duistere, overrompelende aanpak. De muziek is heftig, disruptief en gaat duidelijk een paar stappen verder dan die in Metallurgic. Het ‘Metal’ uit Metallurgic is hier nooit ver weg.

Tijdens een residentie in het Centro Mexicano para la Música y las Artes Sonoras (CMMAS) in 2016 verdiepte hij zich in de manieren waarop een melodisch thema, hier gespeeld op een piano, met behulp van elektro-akoestische technieken getransformeerd kan worden. Het leidde tot Inja, dat zo ongeveer het tegenovergestelde is van Inam. Een ambient-achtige sfeer creëert Stanović hier. En dan is er Foundry Flux waarin de componist zich laat inspireren door een oude gieterij in Sheffield die tot 1951 als zodanig in gebruik was en nu is getransformeerd in een artistieke vrijplaats, zoals we dat op veel plekken tegenkomen. Het vloeien van het hete staal nam Stanović als uitgangspunt en trok dat door naar het vloeiende dat ook in verandering zit, bijvoorbeeld die van de stad. Muzikaal koos hij daarom voor het geluid van verkeer, wat hier overigens ook wel wat weg heeft van het geluid van de branding, en de dynamiek die daarbij hoort. Tot slot brengt Stanović, met Would be to seek een hommage aan één van de grondleggers van de elektro-akoestische muziek, Beatriz Ferreyra die in 2017 tachtig werd.

Stanović manages to convince with dark, threatening, but at the same time atmospheric sounds.

Review

Ed Pinsent, The Sound Projector, June 9, 2019
Monday, June 10, 2019 Press

David Berezan was last heard by us with his 2013 collection Allusions Sonores, but he’s here today with Cycle nautique (IMED 18154). Unlike our two English composers above, this award-winning fellow is strictly Canadian and has held residencies in Calgary and Montréal. The entire set here has a maritime theme, with titles such as Lightvessels, Moorings and Offshore, and creates impressionistic sketches of the life on the ocean wave. However, not content with the usual viewpoint behind the wheel, Berezan also explores imaginatively what it might be like among the submerged hulls bumping about when they’re tethered along the waterfront, and tries at all times to confuse our sense of “place” by treating the ship’s exteriors like interiors, and vice versa. I’m all for letting the seawater flood inside the vessel whenever possible. One interesting experiment has been to use the clarinet improvisations of Marij von Gorkom in service of his grand plan; given the nature of the genre, her sounds are completely transformed by Berezan’s intensive digital processing, but it’s the unique action of her mouthpiece that lends Offshore its distinctive character. I’m also taken with Buoy, which speculates about the nature of the signals (bells, whistles) used by buoys to aid navigation, producing information which can also help with scientific research to do with the tides and the weather. Field recordings of wind and oceans are thus mingled with bell sounds and impressions of data-streams whizzing through the atmosphere. I like the imaginative nature of this set.

I like the imaginative nature of this set.

Review

Emily Pothast, The Wire, no. 425, July 1, 2019
Tuesday, June 4, 2019 Press

A dreamscape documentary emerges from this assemblage of human voices, recordings of wildlife and geophysical events, instrumental ornamentation and studio enhancements.

Review

Richard Allen, A Closer Listen, May 29, 2019
Wednesday, May 29, 2019 Press

Electro-acoustic music is an acquired taste, falling under the same banner as musique concrète and the lesser-used acousmatics. For 20 years, Montréal’s empreintes DIGITALis has been releasing a steady stream of this intricate, fascinating music, bringing award-winning compositions to the attention of larger audiences. But when we write larger, we still don’t mean large. There’s little of the mainstream in this brand of music, not even the hint of a hit.

So who exactly listens to this electro-acoustic music? (Reviewer raises hand.). Okay, who else? The answer is simple: those who enjoy textures as much as melodies. Consider for example Ondiésop, the opening track on Sophie Delafontaine’s Accord ouvert. The sources include a reverberant bell, modified voice, seagulls, waves, and snatches of French song. The Swiss composer “likes to recover, recycle and renew her sonic materials.” Call her a collector of sound. Delafontaine is also a dancer, and her music relates well to contemporary choreography, inundated with impression and allusion. But while Ondiésop prefers sound to instrument, Respire marche pars va-t-en introduces a thrill of strings followed by a narrow electronic mirror of military drums. At 4:50 (approximately midway) a surging chord is toppled with dissonance, and then dialogue. An ice cream truck passes quickly before the rain begins to fall. Yet even the rain is subject to the artist’s manipulation; she uses it as instrument, unleashing it only for moments at a time like a benevolent goddess taking the clouds for a walk.

In order to appreciate electro-acoustics, one must lay aside all preconceptions. These albums unfold like books whose jackets lack descriptions. One turns the next page, unaware of what one will encounter. But it’s not just the thrill of discovery; when Delafontaine begins to wind children’s toys on Ressort spiral, she exposes the fun side of acousmatics. A clock ticks, doubles, stops, and finally, at 6:33, rings. It’s time to get up! No, wait ~ she is up. Where others hear only the sounds of everyday life, blending into the blasé, she hears symphonies. In Creux-du-Van, she enters the soft night, repurposing the cries of crickets and even taming the wind. The sixth minute sounds like the spring thaw, fragments of ice jostling each other, growing more agitated as they melt. An in the end, all dissolves into lonely whistles of air. These recycled sounds have indeed been made new; when the album ends and we reenter our own acoustic environments, we do so with new ears.

These recycled sounds have indeed been made new; when the album ends and we reenter our own acoustic environments, we do so with new ears.

Le Festival international de musique actuelle de Victoriaville, toujours aussi fort à 35 ans

Philippe Renaud, Le Devoir, May 13, 2019
Monday, May 13, 2019 Press

Pour sa 35e édition, débutant jeudi, le Festival international de musique actuelle de Victoriaville (FIMAV) réinvite ses vieux amis, parmi lesquels Peter Brötzmann et Keiji Haino, et accueille la relève, comme le trio du jeune guitariste français Julien Desprez. Discussion sur la pérennité de la scène musicale défendue par le FIMAV avec deux générations de musiciens «actuels» d’ici, la défricheuse Joane Hétu et le duo Political Ritual.

Joane Hétu et le FIMAV ont grandi main dans la main, pourrait-on dire. «Je le fréquente depuis sa deuxième édition», note la compositrice, interprète et chef d’orchestre qui a fondé, avec son amie Danielle Palardy Roger, la plus importante structure québécoise consacrée à la musique actuelle, Productions SuperMémé (rebaptisée SuperMusique en 1991), il y a quarante ans — cinq ans plus tard, en 1984, la boîte se dotait d’une étiquette de disques, Ambiances Magnétiques, qui a depuis édité plus de 250 œuvres enregistrées.

«On ne savait pas trop ce qu’on faisait à cette époque, au début des années 1980, raconte Joane Hétu. Cette musique n’avait pas de nom, on pensait qu’on était les seuls au monde à en faire, puis est arrivé le Festival international de musique actuelle de Victoriaville». Le FIMAV, suggère Réjean Beaucage dans son récent livre Musique actuelle — Topographie d’un genre (éditions Varia), a contribué à définir les contours de cette insaisissable musique, dont les «ingrédients fondamentaux» sont «l’improvisation, le jazz et le rock d’avant-garde».

Ingrédients auxquels nous pourrions désormais ajouter les musiques électroniques, à en juger par l’invitation faite par le FIMAV au duo Political Ritual. «Les musiciens de ma génération arrivent [au festival] avec une énergie différente, des influences différentes, une approche aussi différente [face à] la musique improvisée», estime Félix-Antoine Morin, qui forme Political Ritual avec Maxime Corbeil-Perron et qui dirige en parallèle l’éclectique et exploratrice étiquette de disques Kohlenstoff. «L’influence des musiques électroniques est imprégnée et s’entend même si on joue du violon, disons. Ce background électronique avec lequel on a grandi influence notre manière d’improviser.»

«Oui, cette musique a changé» depuis la fondation du FIMAV, abonde Joane Hétu qui proposera dimanche une nouvelle création, Lucioles (coécrite par Jean Derome et Danielle Palardy Roger), interprétée par la «chorale bruitiste» Joker, qu’elle a fondée il y a sept ans en s’inspirant de la démarche de la compositrice torontoise Christine Ducan et de sa Element Choir.

«D’une manière, les étiquettes musicales sont de moins en moins distinctes [aujourd’hui dans la musique actuelle]. Par exemple, de la musique actuelle, il y en a dans la musique contemporaine, il y en a à MUTEK, et à l’inverse, il y a de l’électro dans la musique actuelle. Les genres musicaux se sont davantage mélangés, et tout le monde s’influence mutuellement. Après, il y a des spécificités propres à la musique actuelle: par exemple, je crois qu’il y a la plus grande variété de lutheries, instruments acoustiques, électriques, électroniques. Aussi, cette propension à mettre sur un même niveau le compositeur, le chef d’orchestre et l’interprète.»

Et, encore, l’improvisation. Chez Political Ritual, qui a lancé un album de drone électronique bruyant mais tonal en janvier 2018 et dont le matériel sera revisité jeudi soir, tout commence dans le chaos: «Lorsqu’on commence nos pratiques, chacun de son côté se met à émettre des sons — lui travaille la rythmique, la lutherie électronique, donc des sons plus électroniques, alors que moi je travaille surtout avec des instruments acoustiques dans une approche non traditionnelle. C’est le chaos, le bordel, du bruit, puis tranquillement, y a comme une forme qui se crée là-dedans. On essaie de s’accrocher à elle, puis ça devient quelque chose à partir de quoi on peut continuer à improviser. En résumé, on crée un chaos qu’on tente d’organiser — ou l’inverse, on part de quelque chose d’organisé pour le déconstruire, ce qui est somme toute assez classique comme approche…»

Le tout servi à la puissance maximale: «On aime jouer très fort, on aime ressentir les vibrations dans le corps et les communiquer. Au FIMAV, ils ont la réputation de ne pas décevoir, côté volume, grâce à de bons sonorisateurs et de bons systèmes de son…» Et ce, depuis 35 éditions!

L’influence des musiques électroniques est imprégnée et s’entend même si on joue du violon, disons. Ce background électronique avec lequel on a grandi influence notre manière d’improviser.

By continuing browsing our site, you agree to the use of cookies, which allow audience analytics.