De elektro-akoestische componiste Manuella Blackburn heeft als specialisme ‘acousmatic music’. Die term behoeft wellicht enige uitleg. Kort door de bocht komt dat neer op gecomponeerde muziek die alleen bestaat in de vorm van opnamen en waarbij uitvoering plaatsvindt door het afspelen via luidsprekersystemen van divers pluimage — niet zelden in ‘surround’. Op menig festival voor nieuwe muziek en geluidkunst zoals Kontrase, Today’s Art of Sonic Acts maakt de bezoeker kennis met dergelijk werk.

Het Canadese label empreintes DIGITALes levert een werk voor stereo-opstelling. Deze zes vormen in klank houden de toehoorder van begin tot eind in een dynamische en ijzersterke greep, niet in het minst door klaterende verrassingen en ijzingwekkende spanning. Kristalhelder in toon en verbijsterend briljant opgenomen, weeft Blackburn strengen akoestisch instrumentarium en gevonden of elektronische geluiden door elkaar heen.

Op Formes audibles ligt de nadruk niet op ritme of structuur, niet op textuur of melodie, maar op een fragiele (dis)balans in tonaliteit tussen verschillende instrumenten en de ‘vormen’ die hun klanken schetsen in de ruimte. Die dansen en buitelen over, onder en langs elkaar als elementen uit schilderijen van Kandinsky; speels en dartel in een weldoordacht kader. V^er voorbij de abstractie van een werkelijkheid schept Blackburn een origineel universum in geluid dat barst van de realiteitszin, juist door te excelleren in ogenschijnlijke sonische puurheid en eenvoud binnen organische complexiteit.

Waar? Hier, daar, ergens, nergens… Deze vraag en de vele mogelijke antwoorden plaatst componist Steven Naylor centraal op Lieux Imaginaires. De zes stukken zijn net zoveel abstracte herinneringen aan werkelijk bezochte plaatsen als constructies van locaties die alleen in Naylor’s fantasie bestaan of zelfs waar hij nooit zou willen zijn.

Naylor gebruikt elementen uit soundscape fieldrecordings moeiteloos naast elektro-akoestisch instrumentarium en hoorspelachtige technieken. Het levert een reis op in niets dan geluid die herinneringen oproept of juist diepe verlangens en angsten. Lieux Imaginaires pendelt tussen waarheid en in- of verbeelding en legt zo de nadruk op de bij lange na niet perfecte aard van het geheugen; zeker waar fysiek reizen sowieso voor een gevoel van ‘dislocatie’ zorgt.

Van urbaan Japan tot de prachtigste natuur in het noorden van Thailand, van mechanische chaos naar een wereld waarin varkens kinderachtige trekken hebben, weet Naylor korte beelden op te roepen die het onderscheid tussen feit en fictie in mist doen opgaan. Zijn muziek kent zoveel associatieve mogelijkheden dat de luisteraar bijna ongemerkt een quasinarratief samenstelt uit de puzzelstukken die de composities in overvloed aanbieden. Zo probeer je een coherent geheel te maken van geluid dat bekend voorkomt en geluid dat juist totaal onbekend is.

Aan dat ‘rekenen en ontcijferen’ voegt Naylor een niet-analyseerbare laag toe: dat wat helemaal open is voor poëtische interpretatie, namelijk het inherent onkenbare. Dat zijn de Lieux; net zozeer van Naylor als van de luisteraar. Dat ze wel of niet of misschien bestaan, doet niet ter zake. Wat ertoe doet, is dat déjà vu’s en totale verrassingen elkaar in steeds weer andere vormen en sensaties afwisselen. Zo blijkt ook het geheugen gaten en kleuring te kennen ten aanzien van deze imaginair bereisde locaties. Zozeer zelfs dat deze geluidenwereld de toehoorder elke keer opnieuw als behaaglijk vertrouwd, intrigerend nieuw of angstaanjagend onheilspellend en meer voorkomt. Reizen kortom die met geen mogelijkheid af te vinken zijn van een landkaart of lijstje.

Die aus England stammende Manuella Blackburn hat an der Universität Manchester studiert. Ihr Schwerpunkt ist die elektroakustische Musik. Doch ihr musikalisches Schaffen reicht weit über dieses spezielle Gebiet hinaus. Instrumental-Kompositionen, Arrangements für Laptop-Ensembles, elektronische Improvisationen und dergleichen mehr zählen ebenso in ihren Wirkungsbereich. Ein Mutitalent. So verwundert es sicher auch nicht, dass sie im Laufe der Zeit immer wieder mit Preisen bedacht wurde. Da wären zum Beispiel der „Grand Prize in Digital Art Awards“ (Japan 2007) und der erste Preis der „Concurso International de Composicao Electroakustica Musica Viva“ (Portugal 2006 und 2009).

Die nun vorliegende erste Solo-CD der Komponistin „Formes audibles“ besticht durch klare und doch komplex angeordnete Strukturen. Sechs Titel, die die Bezeichnung moderne Elektroakustik tatsächlich verdienen. Neben allseits bekannten, klassischen Musikinstrumenten verwendet sie elektronische — auch eine E-Gitarre, was dem Ganzen mal etwas Rockiges und mal etwas Jazziges verleiht. Doch das Instrumentarium umfasst wesentlich mehr. So hören wir nicht nur das Kratzen bzw. Reiben der Finger über die Saiten einer E-Gitarre oder allgemein präparierte Saiteninstrumente, sondern auch Glockenspiele, Klanghölzer, Becken und elektronisch generierte Sounds, die spielerisch zwar, aber sehr dicht und mit einem dynamischen Freiraum, der vom kaum hörbaren Einzelinstrument bis in die Mehrstimmigkeit reicht, die Komplexität der einzelnen Stücke verdeutlichen. Leichtfüßig, ja luftig kommen die einzelnen Titel daher. Immer mit dem richtigen Gefühl dafür, wann es Zeit ist, ein Thema abzubrechen, um es neu aufzubauen oder mit einem neuen zu verbinden.

Der erste Titel beginnt dann auch gleich mit einer E-Gitarre. Hier geht es um die Möglichkeiten eines Spieles damit. Manchmal hat man dabei sogar den Eindruck, dass jeden Moment ein Schlagzeug einsetzt, was allerdings gänzlich ausbleibt. Doch das Kratzen, der dynamische Anstieg und die Dichte des Gespielten erinnern daran, d.h. an schon klassisch zu nennende Muster der Rockmusik, an das Gleich eines Refrains. Allgemeiner ausgedrückt kann hier von einer Anleihe bzw. Reminiszenz an die klassischen Strukturen der tonalen Musik gesprochen werden. Andererseits werden die hörbaren Formen der Manuella Blackburn dann aber modern organisiert, d.h. der Bruch und nicht der lineare Fortgang von einer Idee zur nächsten bekommt hier den Raum, den dieser benötigt, um sich zu entfalten, um gleichzeitig zu enden und neu zu beginnen.

Many followers of electroacoustic music and fans of one of the most renowned imprint, the Canadian label empreintes DIGITALes, were asking themselves about this skilled performer Robert Normandeau, who already signed a plenty of “movies” for the ears according to the way many reviewers described his art, but after listening to his long-awaited album — his last release on the label was Puzzles, which came on the unlucky DVD-Audio format —, I could say it’s worth the wait. The initial title-track Palimpseste is an amazing collage of hubbubs, gargles, sniggers, grumbles, soughs, wheezes, snorts, pants and other bizarre expression of human voice, whose opening “disorganization” seems to get gradually organized so that they looks like staging a sort of gargantuan machine in the second part of the track, while the following Murmures is an interesting acousmatic sample, where Robert seems to amplify metallic, plastic and gummy noises in order to render a certain sense of perceived mechanical degradation, whose incessant sinister swarming sounds constantly transposed from urban to natural settings. On Jeu de langues, he manages to render flushed and flustered sides of the nocturnal hot dreams he grabs and the subtle flutes he added vividly depict the worming of wantonness and tempting reveries which silently sneak into a bed. The following track Anadliad — the one I like most — has been named after a Gaelic word, which means breath and inspiration, and the great work he made by combining the sound of a bagpipe and a pigborn, a Welsh wind instrument, and the strong winds and intense storms of that lovely place of the planet could let you feel like a particle, which get pushed out of the drones to meet the violent electric energy of thunders outside before getting inhaled again into bagpipe’s bag, a listening experience which anticipates the final Palindrome, a mesmerizing track, where various sonic elements seems to overwhelm listeners after wrapping them up by a series of eruptions which feed a persisting mental strain.

The January 16, 2013 concert at the PACE Studio 1 of De Montfort University (Leicester, UK) will present 3 works by Andrew Lewis, one premiere by Peter Batchelor, and a work by Kimon Emmanouil Grigoriadis.

[…] Pierre Alexandre Tremblay is one of many Canadian electroacoustic composers showcased on the empreintes DIGITALes label who enjoys having their work presented as a 5.1 surround sound experience [and] in stereo, pressed on a DVD for improved audio quality. Quelques reflets (IMED 11109) contains a number of his meditative and philosophical musings in sound form, of which I most enjoyed the tripartite opening number Reflets de notre société crépusculaire, with its title highly suggestive of an unpublished Edward Gorey book. Tremblay endeavours here to express his feelings of powerlessness in today’s world. Similar ethical dilemmas are expressed on the other works. […]