Meer van Empreites DIGITALes vandaag. Promenades van Gilles Gobeil en Lointain intérieur van Ingrid Drese. Gobeil, een Canadese componist kwam aan het eind van zijn master in aanraking met elektronische muziek, via Marcelle Deschênes em Francis Dhomont. Dat pakte hem en in zijn werk, bijvoorbeeld in de stukken die hij op dit Promenades verzamelde gaat hij met name op zoek naar onbekende klankwerelden. Drese komt uit België en studeerde bij één van de belangrijkste componisten in dit genre die ook hier al eens voorbij kwam: Annette Vande Gorne en volgde masterclasses bij gezaghebbende componisten als François Bayle, Francis Dhomont, Leo Kupper, Jean-Claude Risset, Bernard Parmegiani, Michel Chion en Robert Normandeau.

In het uit 2014-15 stammende Un cercle hors de l’arbre laat Gobeil direct horen hoe je spanning en zelfs een zekere mate van onrust in klank vat. Een heftige onweersbui, zo klinkt het begin van dit stuk. Verderop horen we duistere nevels, klokken, onverwachte klankinterrupties, het lijkt wel een soundtrack voor een thriller. Een bijzonder interessante compositie die terecht meerdere keren in de prijzen viel. Gobeil is één van de weinige componisten op dit label dat niet alleen acousmatische composities maakt, maar ook elektro-akoestische. Zo horen we in Sentinelle Yves Charuest met een uiterst experimentele improvisatie op altsax over een steeds verder aanzwellende klanknevel, de saxofoon langzaam wegdrukkend. Verderop horen we hem echter al kwetterend weer zijn onstuimige intrede doen. Voor Sous l’écorce des pierres — promenade kreeg Gobeil geluiden van Folkmar Heim: He once told me that, after a few hours of strolling, your perception of time gradually becomes altered. I started imagining that the path to that mental state could trigger a reverie hidden under the bark of stones”. Het leidt bij deze componist andermaal tot een prachtig geluidskunstwerk. Het vrij korte Associations libres schreef Gobeil met gitarist René Lussier in gedachten. Op dit album horen we echter Patrice Soletti. Ook hier klinkt het allemaal uiterst disruptief. Bijzonder is ook Détour waarvoor Gobeil naast elektronische geluiden ook eerder gemaakte opnames van gitaar, viool en cello gebuikte.

Op Lointain intérieur staan vier vrij lange stukken, allemaal volledig voor elektronica. En meer nog dan Gobeil past de muziek van Drese uitstekend binnen de musique concrète, iets dat ze overigens gemeen heeft met Vande Gorne. We vangen aan met Pérégrinations d’une petite sphère happée par le temps uit 2020, waarin we verrast worden op een zeer gevarieerde, spannende klankwereld vol onverwachte geluiden. Treize virgule huit voor acht kanalen, een stuk dat je dus eigenlijk live moet horen, is met ruim drieëntwintig minuten het langste stuk van dit album. Drese zegt zelf over dit stuk: “The work consists of five sections without breaks: Fournaise, Errance, Chaos, Attente and Danse. The tempo, very slow at theonset — stretched time — gets faster and faster as the piece unfolds. Changes, the other structuring elements, grow closer together. Atfirst, they happen in sync with milestones/pillars, but later they areoperating within one section, giving the impression that time is speeding up… … ”. Alle stukken op dit album zijn opgedragen aan iemand die voor de ontwikkeling van Drese van belang was. Au-delà des mille rayons, geïnspireerd door het gedicht Der Panther van Rainer Maria Rilke, aan Vande Gorne. Wederom een bijzonder boeiende compositie. Als laatste stuk klinkt Cri de Merlin, inspiratie haalde Drese bij Carl Gustav Jung. Met “A mix of heterogenous timbres and materials, changes of states, going from the “fog/cloud,” an environment teeming with tinybeings, through the “cauldron/crawling” environment, toward theplayful, songful “freed breath” environment with its freer spatializedmovements. Moments of “standby” and moments of appeasement alternate with the climaxes of the “scream.” doet ze zonder meer recht aan deze grondlegger van de psychologie.

Sinds de eerste verkenningen met elektronica in de hedendaags gecomponeerde muziek in de jaren ’50 van de vorige eeuw, bijvoorbeeld in de WDR studio’s in Keulen, waar ik gisteren bij stil stond, is er veel gebeurd. Steeds meer componisten zijn in de afgelopen decennia met elektronica gaan werken. Een belangrijk platenlabel dat zich sinds 1990 volledig richt op componisten die op de één of andere wijze met elektronica werken is het Canadese empreintes DIGITALes. Als vervolg op Radio Cologne Sound is aandacht besteden aan een aantal recente uitgaves van dit label dus een prachtige volgende stap. Vandaag daarom een begin met Écraser l’autre van Dominique Bassal en Contemplations van Emma Margetson.

En dan kun je als componist kiezen voor twee vormen waarin je elektronica inzet. Je kunt louter met elektronica werken, iets dat Bassal en Margetson doen en wat we ook wel acousmatische muziek noemen, of je kiest ervoor om elektronica te combineren met akoestische instrumenten, de elektronica ligt dan meestal vast, ‘fixed media’ is de term die vaak wordt gebruikt, terwijl de musici zorgen voor een verdere uitvoering van het stuk, iets wat ook bekend is onder de term ‘elektro akoestisch’. Voorbeelden hiervan komen later nog voorbij. Vanzelfsprekend is in een live setting die tweede vorm het meest interessant voor de luisteraar / kijker. Louter een paar luidsprekers op het podium of in een surround opstelling is nu niet bepaald aantrekkelijk om naar te kijken. Vandaar dat dit soort composities ook niet zo heel vaak live uitgevoerd worden, wat op zich dan wel weer jammer is, want qua geluidskwaliteit, zeker als met surround systemen wordt gewerkt, is een live uitvoering wel degelijk zeer de moeite waard. Met een Cd is dit natuurlijk niet aan de orde en dat is wel waar het in dit verslag over hebben. Twee componisten, met ieder een totaal andere aanpak.

Écraser l’autre van de uit Egypte afkomstige Bassal begint met Saint-Barthélémy, le party, waarin Bassal, overigens zoals in een groot deel van de stukken op dit album, allen stammend uit 2018, verwijst naar een historische gebeurtenis. In dit geval de Bartholomeusnacht, van 23 op 24 augustus 1572 waarin tientallen hugenoten, Franse protestanten werden vermoord in Parijs. Bassal geeft er klank aan in een uiterst duister en spannend stuk. Wat een progrom is weten we inmiddels allemaal. De exclusieve betekenis van het in grote getalen vermoorden van Joden, het woord stamt uit het Russisch, rekt Bassal hier echter in het al even ongenaakbare Pogroms énergisants op tot iedere vorm van genocide. Een stuk dat ook duidelijk maakt dat je met elektronica heel andere muziek kunt maken dan met louter akoestische instrumenten, waarbij de invloed van popmuziek hier duidelijk hoorbaar is. En wie Bassal bedoelt met Bon matin, Adolf laat ook al niets te raden over. Maar denk nu niet dat Bassal onverdeeld partij kiest voor de Joden, want in Deir Yassin mon amour staat hij stil bij het bloedbad dat Israelische soldaten in 1948 in het Palestijnse Deir Yassin aanrichtten. Het duister wil maar niet wijken, ook niet in dit stuk waar Bassal ook nog op prachtige wijze Arabische muziek doorheen weeft. Resten nog twee wat meer neutrale en dus ook meer opgewekte stukken: Sénateur Joe Pet-pet en L’informaticien à la seringue.

De muziek van de Engelse componiste Margetson staat dichter bij de musiqe concrète, zoals de vroege elektronische muziek ook wel werd genoemd, dan die van Bassal. Reeds in Tick, “a piece made of sounds of a ticking metronome. Shifting,splintering, and refracting via the temporal and spatial domain” horen we dat mooi terug. Bijzonder is ook Abstracted Objects, bestaand uit een soort van geluidscollage van munten, folie, cellofaan, bubbeltjesplastic, een metalen pan en de nodige ruis. Dat Margetson ook gebruik maakt van veldopnames hoeft dan ook niet te verbazen. In Water Waves horen we de getijdenwerking, ingenieus hoe ze hier met dynamiek speelt. Voor Cimbaal gebruikte de componiste dan weer opnames, gemaakt met een contactmicrofoon van dit gelijknamige slagwerkinstrument, die ze verwerkte tot een opvallend spannende en enerverende compositie. “Disrupted”, “troubled” en “Unbalanced” zijn termen die ze aan “Gestört” meegaf, muziek die je de rillingen over de rug laat lopen. Voor Isochrone gebruikte Margetson wederom veldopnames, onder andere gemaakt in de Elbetunnel, Hamburg. En ook hier verwerkte ze deze op bijzonder ingenieuze wijze tot een geheel nieuwe geluidswereld, het is dat het boekje bij de Cd iets vertelt over die locatie in Hamburg, het eraan afhoren doe je niet. Bij Distorted Illusions schrijft de componiste: “The sensations of falling, walking, moving vehicles, flowing water… what does this symbolise in our dreams? What images and thoughtsdoes this evoke as we meander through the conscious-unconsciousstates of our minds? Awake? Or still dreaming?” De muziek verklankt dit gevoel op prachtige wijze. Tot slot noem ik hier nog het prachtige geluidskunstwerk Sketching Froanna, een stuk dat je eigenlijk, gezien het voor acht kanalen is, live moet horen.

Labour dispute at Canada Post, our shipping supplier, has been in effect since November 15, 2024. The processing of postal shipments of your products is thus on pause, for an indefinite period.

Digital album sales are not affected by this work stoppage…

[The labor dispute ended on December 17, 2024.]

Auf empreintes DIGITALes erscheint in Kürze ein neues Album der akusmatischen Komponistin und Sounddesignerin Manuella Blackburn, das ausschließlich preisgekrönte Arbeiten der vergangenen Jahre enthält. Manuella Blackburn ist eine Komponistin elektroakustischer Musik mit Spezialisierung auf Akusmatik. Sie studierte Musik an der Universität Manchester und promovierte 2010 bei Ricardo Climent in elektroakustischer Komposition.

Blackburns Werke zeichnen sich durch detaillierte Klanggestaltung und die kunstvolle Anordnung kleiner Klänge in klar strukturierten Szenarien aus. Sie verarbeitet Tonaufnahmen alltäglicher Objekte, Umgebungen und Instrumente und verwandelt, wie es beim Label heißt, Gewöhnliches in Fantastisches. Ihre Musik wurde international bei Konzerten, Festivals, Konferenzen und Ausstellungen aufgeführt. Für ihre akusmatischen Werke erhielt sie zahlreiche internationale Auszeichnungen. Derzeit lebt sie in England und ist Reader für Elektronische Musik und Sounddesign an der Keele University.

In den kommenden Tagen erscheint das dritte Soloalbum der argentinischen Komponistin, Dirigentin und Musikpädagogin Elsa Justel auf empreintes DIGITALes. L’ombre du pont — dt. “Der Schatten der Brücke” — enthält vier längere Arbeiten sowie eine Reihe an sieben kürzeren musikalischem Hommages an die Komponistinnen und Komponisten François Bayle, Roger Cochini, Francis Dhomont, Luc Ferrari, Beatriz Ferreyra, Bernard Parmegiani und Annette Vande Gorne, die in ihrem vielgestaltigen Ideenreichtum einen nicht selten humorvoll-verspielten Zug offenbaren.

Dominique Bassal‘s new album is released on empreintes DIGITALes, the label specializing in electroacoustic / acousmatic music and musique concrète since 1990. If you’re familiar with the label, you probably know what sort of sonic adventures to expect.

But Bassal obviously wanted ‘to throw a cat amongst the pigeons’ with Écraser l’autre (‘Crush The Other’), to shake up his fellow acousticians with provocative statements. There are quite a lot of those in the self-deprecating liner notes — some of which I will quote here:

“Acousmatic music exists only as the prisoner of an unsympathetic, exclusivist, and ascetic convention.[…] Shielded as I am by acousmatics’ total lack of exposure, I can allow myself to disobey any and all rules. So here’s my “process”: we still sound pretty bad. And why is that? Because acousmatic music is foremost the victim of a geek complex both deeply ingrained and highly paradoxical: the absolute rejection of emotional musical content, of an understandable narrative arc, of any compromise in terms of predictability.” […] Our avant-garde esthetics do not automatically turn sound materials into something listenable, let alone enjoyable.”

He then continues to rub some extra salt in the wound by stating that acousmatic composers wrongfully ignore (or avoid with disdain) the technical skills of commercial producers and the new tools being developed in other genres.

“And yet, some of those techniques are based on serious analytical research, for instance on treating potential conflicts — or unexpected collisions — between sound materials themselves and the human ear. And those techniques (often) work. […] A quick survey of the big names of acousmatic music shows that no one in the “community” has exhibited a fraction of the creative genius required to compete with the massive knowledge and techniques collectively gathered by pop music producers in recent decades.”

Ouch!

Does this mean that Bassal’s music on Écraser l’autre sounds different — more pop-oriented perhaps — from other releases on empreintes DIGITALes?

Not really, if you ask me — these fascinating soundscapes still perfectly fit the label. At times, parts may be more accessible than some of the more hardcore acousmatic music. And maybe Bassal used some of the ‘commercial’ producer’s techniques to achieve his results. As he says himself: “I’m not pretending I’ve gotten there yet, but it’s a fair step in the right direction… ”

In any case, this is not only a fun read (full text on the Bandcamp page), but it’s also a fun listen — especially if you can appreciate these kinds of wild-ride, abstract compositions created from amazing sounds.