Next?) e autore di svariate musiche da scena, il canadese francofono Robert Normandeau raccoglie in questo CD alcune composizioni scritte negli anni che vanno dal 1995 ad oggi: quattro episodi di lungheza media (10-20 minuti) frammentati in svariate Figures. Normandeau — musicista prettamente elettroacustico — sembra, più che possedere un linguaggio proprio, conoscere perfettamente innumerevoli linguaggi che spadroneggia con spirito tipicamente accademico. Figures — con la sua impersonalita, freddezza e rispetto della forma — mi ha aiutato a comprendere come un’affermazione fatta da Francisco López (’Non sono un musicista elettroacustico in quanto non sono un musicista accademico), che in un pnmo momento non avevo completamente digerito, rifletta precisamente un dato di fatto.

Hello to all of you. This is not one of my usual reviews. But there is a record I must share with you, especially with the most adventurous of you. I love prog music, but I also have other interests, one of which is electroacoustics. The basic principle of electroacoustics is to take source sounds and to transform them electronically to create a piece of art. Concepts such as melody, rhythm or tonality are irrelevent. The composer is sculpting the sound to create a sonic work of art. This type of ‘music’ can be very disorienting for the first-time listener and really is an acquired taste. But here I have for you a portal, a way of entering electroacoustics for prog heads.

Robert Normandeau is Québec’s best electroacoustician. He won numerous international prizes and already has three CDs out on the Montréal-based label empreintes DIGITALes. His latest, Figures, is just out now. I want to draw your attention on track 3, Venture, a 19-minute piece. In this piece, Normandeau pays tribute to his musical background. Like many of us on Gibraltar, Normandeau grew up with progressive rock. In the liner notes, he confesses that he was introduced to classical music through (guess what) Mussorgsky’s Pictures at an Exhibition, thanks to Emerson, Lake and Palmer of course. So Venture (notice the similarity with a Yes tune) uses as source sounds bits and pieces of prog tunes that are transformed to make them almost unrecognizable. I say almost because I still managed to find a bit of the intro of Close to the Edge, a vocal track from King Crimson’s Formentary Lady and there are a lot more. Normandeau uses these as archetypal music signatures, trademarks of prog (like building crescendos, mellotron sounds, etc.). There are also citations from the 16 Pictures… Mussorgsky exhibited. This piece could be your introduction to electroacoustics the same way Pictures at an Exhibition was a way to enter classical music for so many of us. In any way, and although you might feel a bit lost at first if you never experienced this type of music before, it is really fun just playing ‘spot the tune’ throughout the 19 minutes of this track.

Robert Normandeau est, avec Francis Dhomont et Gilles Gobeil, l’un des plus grands électroacousticiens québécois. Figures, son troisième CD, rejoint en qualité et en intérêt ses deux précédents, Lieux inouïs en 1990 et Tangram en 1994.

Figures rassemble quatre œuvres réalisées entre 1995 et 1999. Le disque s’ouvre sur Le renard et la rose. Cette œuvre, lauréate du Golden Nica au concours Ars Electronica 1996, a pour assises une musique commandée pour adaptation du Petit Prince de Saint-Exupéry, ainsi que les voix des comédiens qui collaboraient à l’adaptation radiophonique en question. Étude de la voix humaine, Le renard et la rose joue dans le registre du rire. Normandeau atteint ici un sommet de son art.

Sur Figures de rhétorique, Normandeau s’adonne à l’écriture mixte, juxtaposant œuvre acousmatique et partition de piano. Jacques Drouin livre une interprétation qui s’appuie sur le chassé-croisé entre bande et instrument, mais le résultat demeure moins probant.

Venture est l’occasion pour Normandeau de rendre hommage à ses racines musicales, le rock progressif. Cette œuvre est entièrement constituée de fragments provenant de pièces progressives. Ces fragments sont utilisées comme archétypes sonores qui l’ont influencé par la suite dans son travail de compositeur. S’y ajoutent aussi des citations des Tableaux d’une exposition de Modest Petrovitch Moussorgsky, une œuvre qui a servi de pont entre le rock et la musique classique pour plusieurs amateurs de progressif.

Enfin, Ellipse est une pièce acousmatique qui utilise le jeu guitaristique d’Arturo Parra comme source sonore. Une pièce au mouvement à la fois circulaire et transcendant, Ellipse joue sur l’entendu et le non-entendu pour entraîner l’auditeur dans un monde à part.

Figures constitue l’un des grands disques d’électroacoustique de l’année. Normandeau s’y affirme une fois de plus comme un des rares incontournables du genre.

Figures beinhaltet vier längere Werke des jüngeren Schaffens von Robert Normandeau, einem kanadischen Elektroakustiker, der vollkommen zurecht mit Auszeichnungen diversester Festivals von Linz über Prag und Bourges bis Stockholm hochdekoriert ist. Überwiegend liegt hier Computermusik vor, im Fall von Le renard et la rose in fünf sehr verschiedenen Sequenzen, die auf einer Radiovertonung von Exupery’s „Kleinem Prinzen“ beruhen, allerdings von Sprache und Musik des Ausgangsmaterials mit Ausnahme gelegentlicher Melodiefetzen nicht viel erkennen lassen, sondern vielmehr ein sehr gehaltvolles und collagenhaftes Spektrum von kraftvoller Leichtigkeit bis zu schlingerndem Eiern und Überdrehtheit ausloten. Sehr dicht gestaltet sich auch Venture, eine Hommage an die Musik aus Normandeaux’ Kindheit, dem Rock der 60^er. Kann man sich sicherlich als grauenhafte Angelegenheit vorstellen, jedoch bleibt in dem äusserst temporeichen und übergeschnappten Arrangement vom Ausgangsmaterial genauso wenig übrig wie von den beigemengten Fragmenten Mussorgsky’s „Bildern einer Ausstellung“. Stellenweise sehr schwergewichtige Musik von teilweise opernhafter Dynamik. Ellipse pflegt die Kunst der Auslassungen; vereinzelt auftretende Klänge von Saiteninstrumenten und Kratztönen besitzen eine Präsenz, die einen glauben lässt, dass sie noch da sind, obgleich sie längst verstummt sind. Einzig Figures de rhétorique, ein Stück für Piano und Tape ist streckenweise von einer Verquastheit und kopflastigen Natur, wie ich es für sogenannte „Neue Musik“ als charakteristisch einstufen würde, jedoch gelingt es Normandeuax es auch hier immer wieder auszubrechen und einen Bogen zu einem aufregendes Hörerlebnis von explosivem Charakter zu schlagen. 4/5

Ook prille deniger Daniel Leduc is een produkt van de toonaangevende Ouébec-school. Le voyage d’hiver/Die Winterreise’ beschouwt hij als zijn meest ambitieuze werkstuk. In 25 Impressionistische audiominiaturen begeleidt hij een gedichtencyclus van ene Wilhelm Müller, een concept dat ook muzikaal vorgelijh baar is met de theetemmuziek van de Neubauten-ploeg. zqn werk is doordrongen van een narratieve structuur: net als bv. Luc Ferrari vertelt hij verhalen met geluid. zqn bronnen, vooral natuurgeluiden en de menselijke stem, zijn gemakkelijker le traceren dan bi; Normandeau en worden zelden radicaal gemanipuleerd. De afsluitende suite Troposphère ligt wat minder zwaar op de maag: met het wolkendek als metafoor stapelt hij lagen geluid op mekaar tot een dreigend decor van donkere ambient dat niet uil de loon zou vallen op een Mille Plateauxcompilatie.

De laatste Canadees uit het rijtje Is ‘radio-artist’ Dan Lander. De twee ultra-gelimiteerde huiskamercomposities op deze cassette getuigen van een gezond gevoei voor humor, relatid zeldzaam in deze branche. Op ‘Lucas, Robert, David’speelt hi; audioscrabble mel korte woordknipsels en huis-, luin- en keukengeluiden. Zo ontwikkelt zich een imaginaire dialoog, volledig losgekoppeld van bjd en nuimte. Van een ander kaliber is de nerveuze claxoncompositie `The road belongs lo everyone’, een schijnbaar onbewerki op band geflanste registratie van een ult de hand getopen verkeersopstopping. Verplicht luistervoer voor de duizenden filefelisjisten die hun maagzweerpopulatie cultiveren tijdens de daoelijkse ellende, aan de Kennedytunnel of het Vierammenkruispunt.

Boudweg poneren dat de meest geavanceerde elektronica van het laatste decennium van Frans(talig)e origine is, zal waarschijnlijk menig trendhopper meewarig doen monkelen, ver bezijden de waarheid is het echter niet. Natuurlijk doelen wij niet op de vervelende recyclagedisco van Cassius en co, maar op de Frans/Canadese school van elektroakoestici en musique concrete-bricoleurs. Het vanuit Montréal opererende empreintes DIGITALes verdeelt samen met o.a. Ina-GRM en BVHaast de fine fleur van deze hedendaagse futuristen. Het werk van Normandeau situeert zich binnen de zogenaarnde akoesmaUsche muziek en meer bepaaid de ‘cinéma pour oreilles’ (voilà, daar hebben we de obligate soundtrackreferentie, altijd gemakkelijk voor de luie recensent). Deze grotendeels op technische criterla gebaseerde subdivisie binnen de elektroakoestiek maakt voor haar composities voomamelijk gebnulk ven dagdagelijkse geluldsbronnen, die in de studio al dan niet bewerkt worden. Zo versnijdt hij op Le renard et la rose op digitale wqze een radiobewerking van Saint-Exupéry’s Bildungsklassieker Le Petit Prince tot een hoogst abstract stuk dat nog nauwelijks raakvlakken vertoont met het origineel. In Venture echter horen we zowei vogelgefluit en stukjes pianospel als verwrongen gitaarriffs uit de progrock (Yes, ELP, help!) waar Normandeau, en ongetwijfeld veel van zijn collega’s, mee opgroeiden. Het gloednieuwe tapewerkstuk Ellipse — opgenomen in, of all places, Mons — tenslotte roept met haar metalige klankpatronen en bnuuske ritmes herinneringen aan het vroege werk van industriële knutselaars als The Hafler Trio of P16D4.